Food science, food industrial technology on blog

เด็กสายวิทย์ที่กำลังจะเข้าเรียนต่อในระดับมหาวิทยาลัย ในสาขาที่เกี่ยวข้องกับอาหาร ก็คงอาจจะมีคำถามในใจกันนะครับ เช่น อยากเรียน Food Science แต่ไม่รู้ว่ามันคืออะไร??? วิทยาศาสตร์การอาหารกับวิศวกรรมอาหารมันต่างกันยังไง เรียนเหมือนกันหรือเปล่า??? วิศวกรรมอาหารกับวิทยาศาสตร์การอาหารจบมาทำงานอะไรได้บ้าง???? ระหว่าง Food Eng, Food Science, PD สาวสาขาไหนแจ่มที่สุด??? อันนี้ผมเองก็อยากรู้แต่ไม่อยากถาม ฮี่ๆ และโภชนาศาสตร์เรียนเหมือนฟู้ดไซน์เปล่าค่ะ??? นี่แค่ยกตัวอย่างนะครับ จริงๆ ถ้าไปอ่านตามเว็บที่มีวัยรุ่นเข้าไปถามกันก็จะเจอเยอะแยะกว่านี้อีก

มาวันนี้ผมก็จะมาอธิบายให้แฟนนานุแฟนของผมอ่านกันง่ายๆว่า สมมติถ้าน้องๆเลือกที่จะเรียนในสาขาวิชาที่เกี่ยวข้องกับอาหารใน 4 สายดังต่อไปนี้ วิศวกรรมอาหาร, วิทยาศาสตร์การอาหาร, พัฒนาผลิตภัณฑ์, โภชนาศาสตร์ เราควรที่จะมีสกิลความรู้พื้นฐานอะไรบ้าง ในระดับเท่าไรจากชั้นมัธยมปลาย และความถนัดความชอบเพิ่มเติมในรายละเอียดอะไรบ้าง โดยผมจะทำกราฟใยแมงมุมเปรียบเทียบให้ดูกันนะครับ 

วิศวกรรมอาหาร, วิศวกรรมการอาหาร, วิศวกรรมกระบวนการแปรรูปอาหาร

สำหรับวิศวกรรมอาหารนั้น ความรู้ทางด้านคณิตศาสตร์ถือว่ามีความสำคัญเป็นอันดับต้นๆเลยนะครับ เพราะว่าในระดับปริญญาตรีนั้น ในหลายๆสถาบัน น้องจะต้องเจอวิชาคำนวณ วิชาที่เกี่ยวกับตัวเลข เยอะมาก เช่น คณิตศาสตร์วิศวกรรม หรือบางทีอาจจะใช้ชื่อวิชา แคลคูลัส ซึ่งจะต้องเรียนขั้นต่ำ 3 ตัว และบางทีจะเรียน 4ตัว โดยเรียนเพื่อเป็นพื้นฐานเอาไปใช้(หรือเปล่า)ในการเรียนวิชาเฉพาะทางต่อไป อยากเมทริกส์ได้ใช้ยาวๆตั้งแต่คณิตศาสตร์ตัวแรกๆ จนระเบียบวิธีเชิงตัวเลข นอกจากวิชาคณิตศาสตร์บริสุทธิ์ข้างต้นแล้วนะครับ น้องๆจะต้องไปเจอวิชาพื้นฐานปราบเซียน สยบเทพอีกสองตัว เทอร์โมไดนามิคส์ และ การถ่ายเทความร้อน สองวิชาที่ว่านี้เด็กในหลายๆที่ก็ได้คะแนนกันปริ่มน้ำเลยนะครับ แต่คนที่เทพจริงๆ ก็จะได้คะแนนเกินหน้าเกินตาเพื่อน เป็นที่น่ารังเกลียดก็พอมีบ้างนะครับ

จุดอ่อนของเด็กวิศวกรรมก็คือ จุลชีววิทยาทางอาหาร และเคมีอาหาร ในบางที่สอนรวบเป็นตัวเดียวเลย แต่สิ่งที่เด็กอาหารในสาขาอื่นคงจะไม่ได้เรียนกันคือ การเขียนแบบ ซึ่งก็เปิดสอนให้นิสิตเขียนแบบได้ ดูแบบเป็น โดยใช้มือเขียน ดังนั้นเราจะเห็นบรรดาเฟรชชีถืออุปกรณ์เขียนแบบเดินร่อนกัน แต่ในทางปฏิบัติจริงใช้โปรแกรมพวก CAD, Solidwork เขียน...

วิทยาศาสตร์การอาหาร, เทคโนโลยีอาหาร, เทคโนโลยีชีวภาพ

มีสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาในประเทศไทยของเราหลายที่ ที่เปิดรับนักศึกษาเข้าไปเรียนต่อในสาขาวิทยาศาสตร์อาหารกัน ทั้งมหาวิทยาลัยรัฐ, ราชภัฏ, มหาวิทยาลัยเอกชน, ราชมงคล ซึ่งผมเดาๆไว้นะครับ ว่าเฉพาะในสายนี้ น่าจะมีไม่นอยกว่า 60แห่งทั่วประเทศ

พื้นฐานวิชาเคมีเป็นอาวุธสำคัญของฟู้ดไซน์ ผมกล้าพูดนะครับว่า เด็กคนไหนที่มีพื้นฐานทางเคมีที่ดี จะสามารถเรียนในสายนี้ได้สบายเลย ส่วนวิชาจุลชีววิทยาของเด็กฟู้ดไซน์นั้น ก็จะเรียนไม่เข้มข้นมากเท่ากับเด็กที่เรียนจุลชีววิทยาโดยตรง แต่ก็เยอะกว่าเด็กวิศวกรรมอาหารแน่นอน โดยทั่วไปวิชาพื้นฐานที่เรียนๆกันก็จะเป็นคณิตศาสตร์2-3ตัว ซึ่งถ้าผมเป็นคนเขียนหลักสูตรเอง ผมจะบอกว่าต้อง 3 เนื่องจากเด็กฟู้ดไซน์ในเวลาที่อ่านเปเปอร์ที่เกี่ยวกับแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ จะอ่านไม่รู้เรื่อง เพราะไม่รู้จักสมการเชิงอนุพันธ์

สำหรับวิชาปราบเซียนที่ทำให้น้องฟู้ดไซน์น้ำตาซึม จะเป็นวิชาพวกเคมีวิเคราะห์, เคมีอินทรีย์, เคมีกายภาพ(อีกร่างหนึ่งของเทอร์โมไดนามิคส์) ผมจึงบอกว่าถ้าชอบเคมีก็จะเรียนฟู้ดไซน์ได้สบายๆ แล้วโดยธรรมชาติของเด็กฟู้ดไซน์ จะไม่ชอบการดีไรฟ์สมการเป็นหน้าๆ แต่ชอบที่จะลงโรงงานกันมากกว่า เป็นนักปฏิบัติงานที่ดี อึดบึกอดทน ยืนกันได้ทั้งวัน ส่วนวิชาในสายวิทยาศาสตร์การอาหารนั้น มีให้เลือกเรียนค่อนข้างเยอะ ในหลายสถาบันก็จะยัดเยียดให้เรียน หลักการประเมินคุณภาพทางประสาทสัมผัส, หลักการแปรรูปอาหาร, หลักการพัฒนาผลิตภัณฑ์, หลักเคมีอาหาร, จุลชีววิทยาทางอาหาร ซึ่งที่ว่ามานี้นะครับเป็นวิชาจำเป็น และได้ใช้ในการทำปัญหาพิเศษ รวมไปถึงในการประกอบอาชีพ

ข้อดีของเด็กฟู้ดไซน์คือ ทำได้ทุกอย่าง ทำสายR&Dก็ได้ , จะทำงานในแลบเคมี แลบจุลฯก็พอได้, ทำในฝ่ายผลิตก็ได้อีก เพราะว่าเรียนมาอย่างละนิดอย่างละหน่อย จึงไม่แปลกครับที่คนสาขาอื่นจะแขวะเด็กวิทยาศาสตร์การอาหารว่า เด็กเป็ด...

พัฒนาผลิตภัณฑ์เกษตร

สาขาพัฒนาผลิตภัณฑ์ในประเทศไทยนั้น มีสถาบันอุดมศึกษาเปิดสอนไม่มากเท่าสายวิทยาศาสตร์การอาหาร ซึ่งการเรียนโดยทั่วไปนั้นจะคล้ายๆกับที่เด็กฟู้ดไซน์เรียน และวิชามารก็จะคล้ายๆกัน จะเรียนคณิตศาสตร์มา2-3ตัว เรียนจุลชีววิทยาทางอาหาร เคมีอาหาร แปรรูปอาหารก็เรียนด้วย แต่..สิ่งที่ทำให้เด็กพัฒนาผลิตภัณฑ์แตกต่างไปจากเด็กวิทย์อาหาร และวิศวกรรมอาหารก็คือ จะเรียนที่เกี่ยวกับการตลาดเพิ่มเติม เพื่อให้นิสิตมีความเข้าใจผู้บริโภค รู้ว่าควรจะทำอย่างไรกับทรัพยากรที่มีอยู่ รู้ว่าตอนนี้ควรจะเอาอะไรมาขายผู้บริโภคซึ่งตรงนี้เป็นจุดบอดของเด็กวิทยาศาสตร์อาหารที่ทำสินค้าเป็น ควบคุมคุณภาพเป็น แต่ขายไม่เป็น..

ความโดดเด่นของเด็กสายนี้คือ การรู้จักทำ Research Marketing อย่างมีระบบ เนื่องจากการปลูกฝังให้ทำอย่างเป็นระบบ อาศัยหลักสถิติเพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการช่วยตัดสินใจ และสามารถควบรวมความรู้ในการแปรรูปอาหารเข้ากับการตลาด และเศรษฐศาสตร์ ถ้าน้องๆมีไอเดียอะไรที่แปลกๆอยู่เสมอ พร้อมกล้าได้กล้าเสีย ก็น่าที่จะลองเรียนในสาขานี้นะครับ โดยน่าจะมีความสุขที่ได้ทดลองชิม, ทดลองผสมสูตรอาหารต่างๆ รวมทั้งที่ไม่ใช่อาหารด้วย...

โภชนาศาสตร์, โภชนาการ

ตอนแรกที่เขียนบทความนี้ก็สารภาพนะครับว่า "ลืม" ใส่หลักสูตรนี้ลงไป เพิ่งจะมานึกได้ เพราะไปอ่านเปเปอร์ที่เกี่ยวกับ Food Nurition ของต่างประเทศ ซึ่งก็ยอมรับครับว่า ในมหาวิทยาลัยรัฐบ้านเราบางแห่ง ก็วางหลักสูตรได้โหดมาก เรียนกันหนักน้องๆแพทย์ ก็เล่นกันถึงระดับเซลล์เลยทีเดียว ดังนั้นในกราฟใยแมงมุมข้างบน ผมจึงแนะนำว่าถ้าน้องคิดจะเรียนสายนี้ ควรจะชอบชีววิทยา และเคมี ไว้ก่อน ส่วนคณิตศาสตร์ และฟิสิกส์ นั้นจะอยู่ในระดับใกล้เคียงกับวิทย์อาหารและพัฒนาผลิตภัณฑ์

เด็กโภชนาศาสตร์จะเรียนแยกสารอาหารไปเลยเป็นตัวๆไป เช่น โปรตีนอาหารวิทยา, คาร์โบไฮเดรตวิทยา(ไม่ใช่ชื่อโรงเรียนนะ) ก็จะเรียนเจาะลึกมาก(ไม่ใช่เรียนใต้ดินนะครับ) ซึ่งเด็กวิทย์อาหารจะเรียนโภชนาการตัวเดียวเท่านั้น ส่วนแนวทางการประกอบอาชีพที่เพิ่มเติมมาคือ นักกำหนดอาหาร ที่มีหน้าที่ในการเลือกเฟ้น คัดอาหารที่เหมาะสมกับผู้บริโภค ทั้งในด้านสารอาหารและพลังงาน ส่วนจุดบอดของเด็กโภชนาการคือ การที่สาขาโภชนาศาสตร์เป็นศาสตร์ที่ออกไปทางวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์มากกว่า วิทยาศาสตร์การอาหารที่เน้นวิชาการแปรรูป ใช้งานได้ทันทีในระดับโรงงานและ สาขาพัฒนาผลิตภัณฑ์เป็นวิทยาศาสตร์ประยุกต์ที่เข้ากับโลกปัจจุบันได้ดีกว่า

ก็หวังว่าบทความนี้จะเป็นไกด์ที่ดีสำหรับน้องๆที่ยังหาคำตอบให้กับตัวเองไม่ได้ ก็จะได้คำตอบเสียทีว่าตัวเองน่าจะไปทางไหน นิสัยของตัวเองเป็นหนอนหนังสือ, เป็นนักคิดนักสร้าง หรือเป็นนักปฏิบัติ ถนัดหรือชอบวิชาไหน และท้ายที่สุดนี้ ผมน้อมรับในทุกคอมเมนต์นะครับ ซึ่งอาจจะตรงใจผู้อ่านบ้าง หรือ ไม่ตรงใจ ผมก็พร้อมที่จะรับฟังครับ ส่วนคำถามที่ว่าสาวคณะไหนแจ่มกว่ากัน??? อันนี้ไม่ขอตอบนะ ให้หาคำตอบกันเอง......